راهنمای کشت هیدروپونیک در منزل

چگونه یک سیستم هیدروپونیک کم خرج خانگی بسازم؟

?How to Build a Homemade Hydroponics System

سیستم هیدروپونیک خانگی

در این پست به معرفی ساده‌ترین و کم هزینه‌ترین روش کشت هیدروپونیک (تکنیک کشت شناور) که براحتی قابلیت اجرا در منزل را دارد، می‌پردازیم تا علاقه‌مندان این تکنیک، بتوانند در منزل خود با حداقل هزینه، یک سیستم کشت هیدروپونیک ساده را داشته باشند تا هم از مزایای محصول سالم آن بهرمند شوند و هم اینکه آزمونی ساده برای ورود حرفه‌ای به این تکنیک در آینده باشد.

اطلاعات بیشتر درباره کشت شناور میخواهید… صفحۀ چهارمین روش کشت هیدروپونیک – شناور را مطالعه کنید.

شمای کلی از تکنیک کشت هیدروپونیک شناور

« کل هزینه اجرای این سیستم در منزل، حداکثر 100 هزار تومان خواهد بود »

تجهیزات و مواد مورد نیاز:

  1. آکواریوم یا مخزن پلاستیکی با سایز متوسط – یک عدد (قابل تهیه از فروشگاه‌های آکواریومی یا پلاسکو)
  2. پمپ هوای آکواریومی (تک یا دو خروجی) متناسب با اندازه آکواریوم یا مخزن – یک عدد (قابل تهیه از فروشگاه‌های آکواریومی)
  3. سنگ هوای میله‌ای (متناسب با اندازه آکواریوم یا مخزن) به همراه لولۀ هوا – یک عدد (قابل تهیه از فروشگاه‌های آکواریومی)
  4. فوم پلی استایرن (یونولیت) به ضخامت 10 یا 5 سانتیمتر متناسب با ابعاد آکواریوم یا مخزن
  5. گلدان پلاستیکی سوراخ‌دار – به تعداد مورد نیاز
  6. پرلیت یا لیکا سایز 5-3 میلیمتر (به مقدار لازم جهت پر کردن گلدانها) (قابل تهیه از فروشگاه‌های محصولات و خدمات کشاورزی)
  7. فویل آلومینیومی – یک بسته
  8. اسپری رنگ مشکی یا نقره‌ای یا قهوه‌ای 
  9. کود مخصوص هیدروپونیک (برای تهیۀ آن می‌توانید با من تماس بگیرید). 
  10. کارت زرد – یک یا دو عدد (قابل تهیه از فروشگاه‌های محصولات و خدمات کشاورزی)
  11. نشا گیاه مورد نظر – به تعداد مورد نیاز (قابل تهیه از فروشگاه‌های محصولات و خدمات کشاورزی یا گلخانه‌های درون شهری)
  12. کاغد تورنسل (قابل تهیه از فروشگاه‌های لوازم و تجهیزات آزمایشگاهی)

روش اجرا:

ابتدا کلیه لوازم و تجهیزاتی که قابلیت شستشو دارند را با آب تمیز بشویید (آکواریوم یا مخزن، لوله هوا، سنگ هوا، گلدان پلاستیکی، پرلیت و یونولیت).

درصورتیکه از مخزن پلاستیکی شفاف استفاده می‌کنید، باید حتما قبل از استفاده آنرا با رنگ تیره بپوشانید تا مانع رسیدن نور به داخل محلول غذایی شود.

پس از تهیه آکواریوم یا مخزن مناسب و تجهیزات متناسب سایز آکواریوم یا مخزن، یونولیتی به ضخامت 10 یا 5 سانتیمتر بر اساس تعداد و وزن گلدان‌ها و ابعاد دهنۀ آکواریوم یا مخزن تهیه کنید.

یونولیت را بر اساس نوع گیاه و تعداد گلدان‌هایی که مد نظر دارید و ابعاد آکواریوم یا مخزن با فواصل 20-10 سانتیمتر از یکدیگر (مرکز به مرکز) و با توجه به قطر گلدان، با دریل و مته گرد بر یا تیغ برش داده و سوراخ کنید (مراقب دست خود باشید!) – قبل از برش دادن اندازه گلدان‌ها را با مداد بر روی یونولیت علامت بزنید.

سپس گلدان‌های پلاستیکی سوراخ‌دار را بر روی یونولیت قرار دهید. در صورتیکه تا این مرحله درست پیش رفته باشید، با قرار دادن گلدان‌ها روی یونولیت، بر روی آن ایستاده و به پایین سقوط نمی‌کنند. در صورتیکه گلدان پلاستیکی سوراخ‌دار پیدا نکردید، می‌توانید گلدان‌های پلاستیکی مخصوص کشت کاکتوس را تهیه کرده و با دریل یا میخ داغ، اطراف آنها را سوراخ کنید. همچنین از سوسک‌گیرهای توالت پلاستیکی گلدانی شکل هم می‌توانید استفاده کنید.

سپس، لولۀ هوا را به سنگ هوای میله‌ای و پمپ هوا متصل کرده و سنگ هوا را داخل آکواریوم یا مخزن قرار دهید.

داخل آکواریوم یا مخزن را از آب تمیز پر کنید (در صورتیکه از آب شهری استفاده میکنید، آنرا 24 ساعت قبل تهیه کنید تا علاوه بر هم‌دما شدن با محیط، کلر آب نیز خارج شود – کلر موجود در آب برای رشد گیاه مناسب نیست).

سپس نشاهای گیاه را که داخل خاک قرار دارند، به آرامی خارج کنید (مراقب باشید به ریشه‌ها صدمه‌ای نرسد) و با آب ریشه‌ها را بشویید تا خاک اطراف ریشه‌ها بطور کامل از بین بروند.

نشاها با ریشه‌های لخت را بگونه‌ای داخل گلدان‌های پلاستکی قرار دهید تا طول ریشه در کل ارتفاع گلدان قرار گیرد.

سپس داخل گلدان پلاستیکی را با پرلیت یا لیکا پر کنید. گلدان پلاستیکی را بر روی حفره‌های ایجاد شده بر روی یونولیت قرار داده و یونولیت را داخل آکواریوم یا مخزن پر شده از آب قرار دهید.

اطلاعات بیشتر دربارۀ پرلیت میخواهید… صفحۀ دومین بستر کشت هیدروپونیک – پرلیت را مطالعه کنید.

اطلاعات بیشتر دربارۀ لیکا میخواهید… صفحۀ چهارمین بستر کشت هیدروپونیک – لیکا را مطالعه کنید.

یونولیت به دلیل سبک بودن، همیشه بر روی آب می‌ایستد اما به دلیل وزن ایجاد شده توسط گلدان‌ها، تا حدی داخل آب فرو می‌روند. همین عمل باعث می‌شود تا آب با خاصیت مویینگی خود، از بین دانه‌های ریز پرلیت بالا آمده و به تمام ریشه برسد.

آکواریوم یا مخزن را به جایی با نور مستقیم منتقل کنید. دور تا دور آکواریوم را با فویل آلومینیومی بپوشانید تا نور باعث ایجاد جلبک در آب نشود. جلبک با مصرف اکسیژن و مواد مغذی، در رشد گیاه اصلی اختلال ایجاد می‌کند. اما درصورتیکه از مخزن پلاستیکی غیر شفاف استفاده کرده باشید، نیازی به استفاده از فویل آلومینیومی نخواهد بود.

پمپ هوا را روشن کنید.

کود مورد نظر را با توجه به مقدار مصرفی توصیه شده بر روی پاکت یا بطری و با توجه به حجم آب موجود در آکواریوم یا مخزن، رقیق کنید و به مجموع آب اضافه کنید.

کارت زرد را برای جذب حشراتی چون شته و… ، کنار محل نگهداری آکواریوم یا مخزن خود قرار دهید.

از کاغذ تورنسل برای چک کردن میزان اسیدیتۀ کل محلول بصورت روزانه استفاده کنید. میزان اسیدیته یا pH باید در محدودۀ 6.5 باشد. در صورتیکه از این محدوده بالاتر رود، باید حتما با اسیدی مانند اسید نیتریک بصورت قطره قطره، pH را به محدودۀ مورد نظر رساند.

توجه:

1- در هنگام کار با اسید، مراقب دست و صورت خود باشید و همواره با دستکش لاستیکی و عینک کار کنید.

2- در هنگام کار با اسید، حتما و همیشه در محیطی دارای تهویه کار کنید.

3- همیشه اسید را به آب اضافه کنید نه برعکس.

اطلاعات بیشتر درباره pH میخواهید… صفحۀ اسیدیته (pH) را مطالعه کنید.

کود مخصوص کشت هیدروپونیک

توصیه‌ها:

  1. پمپ هوا باید همیشه بصورت 24 ساعته روشن باشد یا با تایمر، روشن خاموش شدن آن کنترل شده باشد تا همیشه آب دارای اکسیژن کافی باشد.
  2. کوددهی باید هر 2 هفته یکبار تکرار شود و برای این منظور باید کل آب آکواریوم یا مخزن تخلیه شده، با آب تازه و کود جدید مجددا شارژ شود. خارج کردن کل محلول غذایی بدلیل عدم ایجاد تجمع عناصر و عدم بروز حالت سمیت برای گیاه، لازم است (این روش که به سیستم باز معروف است، در روش تجاری منسوخ شده است).
  3. در صورت کاهش حجم آب آکواریوم در طول رشد، مقدار کاهش یافته را با آب تازه جبران کنید.
  4. مطمن باشید که آکواریوم یا مخزن کج یا شیبدار نیست و بر روی سطحی صاف قرار دارد.
  5. از بچه‌ها هم برای ساختن این مجموعۀ زیبا می‌توانید کمک بگیرید و آنها را در ساخت این مجموعه مشارکت دهید (بعنوان کاردستی برای مدرسه هم می‌توانید از پروژۀ تکمیل شده، استفاده کنید).

گیاهان قابل کشت:

تقریبا تمام گیاهان را براحتی می‌توان در تکنیک کشت هیدروپونیک، بکار برد اما گیاهانی که براحتی در این سیستم خانگی جوابگو خواهند بود، سبزیجاتی چون ریحان، جعفری، نعناع، کاهو و صیفیجاتی چون گوجه فرنگی، فلفل، بادمجان و خیار هستند. جهت پرورش گل‌ها هم می‌توانید از همین تکنیک استفاده کنید.

« با من مشارکت کنید »

درصورتیکه این کار را عملیاتی کردید؛ نمونه عکس از سیستم خانگی با پلاکاردی با عنوان (برای سایت آرش ساعدی) به همراه نام و شهرتان را برای من ارسال کنید تا در پستی جداگانه با نام خودتان در سایت منتشر کنم.

ارسال عکس و تماس با من

سبزۀ عید من با روش هیدروپونیک شناور

 

نمونه کار موفق کشت کاهو با آموزش همین پست، آقای مارال‌پور، تهران، دیماه 1396

 

مطالب مرتبط:

1- سیستم کشت شناور (Floating)

2- بستر کشت هیدروپونیک، پرلیت

3- بستر کشت هیدروپونیک، لیکا

4- روش کشت هیدروپونیک باز، بسته و نیمه باز

32 دیدگاه در “راهنمای کشت هیدروپونیک در منزل

    1. سلام
      شما میتوانید از کودهای کامل محلول در آب استفاده کنید یا از کود فرموله شده “هوگلند” یا “اشنایدر” بهره بگیرید.
      با تشکر

    2. عرض ادب…فرمایشات جناب ساعدی رو تکمیل کنم و در محضرشون درس پس بدم…قابل توجه پرسشگر عزیز در کشت علوفه ب روش فوق ازمایشات قدم ب قدم از صفر تا صد فیزیکی و شیمیایی ب هر دلیل ثابت کرده علاوه بر تولید سریع و پرحجم و با کیفیت فیزیکی عالی ولی در مورد بذر جو محصول نهایی از نظر مواد مغذی نسبت ب علوفه کشت خاکی فقیرتر بوده.مخصوصا در مورد پروتئن و ویتامین..توصیه شده از بعنوان مثال از بذر یونجه استفاده شود… عذر جسارت

      1. سلام آقای حسنی
        محصول نهایی علوفه هیدروپونیک جو با توجه به آنالیزهای انجام شده توسط خود بنده، از نظر ارزش غذایی بخصوص مبحث پروتئین و ویتامینها، در سطح بالایی قرار دارند.
        برای مثال بتاکاروتن (پیش ساز ویتامین A – موثر در افزایش قدرت بینایی دام) در بذر جو و علوفه هیدروپونیک 6 روزۀ جو، افزایش 10.5 برابری دارد!
        سایر مواد نظیر پروتئین، انرژی، مواد معدنی و… نیز همینطور
        این آنالیزها برای بذر جویی بوده که صرفا با آب معمولی تغذیه شده است. در صورت استفاده از کودهای مخصوص کشت هیدروپونیک، مسلما افزایش کیفیت علوفه را بصورت بیشتری شاهد خواهیم بود.

        بنابراین پایین بودن کیفیت علوفه هیدروپونیک نسبت به کشت خاکی، اشتباهی عامیانه و غیر علمی است.

        استفاده از بذر یونجه و شبدر در سیستم کشت هیدروپونیک، با اینکه از نظر علمی و عملی، امکان پذیر است ولی توجیه پذیری اقتصادی ندارد (حداقل تا این تاریخ).
        برای توجیه پذیر کردن کشت هیدروپونیک یونجه، نیاز به تحقیق و بررسی بیشتری است که به مرور در حال انجام است.

        با تشکر از تماستون

    1. سلام
      کود فلورا رو من هم زمان های گذشته استفاده میکردم و کود خوبی بود ولی متاسفانه الان دیگه نیست یا حداقل من نمیدونم که کجا هست ولی الان من خودم کودهای تخصصی هیدروپونیک رو دارم. در صورت تمایل از طریق صفحه تماس با من پیغام بدید برای تهیه کود.
      دمای آب هم برای رشد گیاه نباید خیلی سرد یا خیلی گرم باشه. در حد 15 درجه کفایت میکنه.
      پیشرو باشید

    1. سلام
      اجرای این سیستم بستگی کامل به حجم مورد نیاز شما داره اما بطور کلی سیستم ایروپونیک یا فوگ پونیک سیستم های گران قیمتی هستند.

  1. سلام و درود بر شما
    دارم در مورد کشت گلخانه‌ای هیدروپونیک زعفران مطالعه می کنم. 500 متر مربع زمین دارم. خواهش می کنم در این مورد راهنمایی بفرمایید. در مورد هزینه سازه و نگهداری و اینکه توجیه اقتصادی دارد و بطور کلی چالشهایی که وجود دارد چیست؟
    بسیار سپاسگزارم
    ارادتمند صالح

  2. سلام.ممنونم بابت راهنمایتون
    دانشجو هستم و پروژه ای تحت کشت هیدروپونیک برای 1تا2متر باید انجام بدم ک کم هزینه باشه و سریعا جواب بده خواستم لطف کنید و بهم بگین این وسایلی ک گفتید خوبه برای این پروژه یا شما روش بهتری مد نظرتون هست ؟؟ و چه گیاهی کشت کنم ک سریعا جواب بده بخاطر نبود وقت و زمان کافی؟ممنون میشم خیلی کامل توضیح بدید

    1. سلام
      کم هزینه ترین روش همین هست که در این پست معرفی کردم – کشت با سیستم شناور
      بله وسایلی که معرفی کردم همه در دسترس با کمترین هزینه ممکن قابل تهیه هستند
      معمولا سریعترین گیاه که بتونید جواب بگیرید و برداشت کنید کاهو هست. البته برای اینکه کارتون سریعتر پیش بره، پیشنهاد میکنم نشا کاهو رو خریداری کنید که نیازی به زمان حداقل 30 روزه برای تبدیل بذر به نشا نداشته باشید
      با تشکر

  3. سلام اقای ساعدی /می خواستم راجب این موضوع هیدروپونیک مقاله ای به صورت سیمینار اماده کنم خوشحال میشم کمکم کنید /منبع اطلاعات بیشتری می خواستم /ترم 3کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک می باشم

    1. سلام
      خواهش میکنم
      در خدمتتون هستم
      میتونید از مطالب سایت استفاده کنید. هر کمکی هم که از دست من بربیاد در خدمتتون هستم
      اطلاعات بیشتر هم نیاز داشته باشید از طریق ایمیل یا تلگرام یا تلفن در خدمتتون هستم
      موفق باشید

  4. سلام.بنده دانشجوی منابع طبیعی هستم و میخام همیچن کاری رو بصورت اکواپونیک انجام بدم و یکسری توضیحات نثل این خیلی میتونه کمکم کنه!در صپرت امکان راهنمایی کنید_09378211720

  5. با عرض سلام و خسته نباشید
    آموزش شما در این پست کامل و بی نقص باود ممنون از سایت خوبتون
    ولی برای من یه سوال پیش اومده و اون هم اینه که چرا از فوم استفاده می کنیم
    اگه در ظرف کامل بسته باشه مشکلی پیش میاد؟

    1. سلام
      خیلی ممنون
      علت استفاده از فوم برای اینه که فوم سبک هست و روی سطح آب قرار میگیرد و زمانیکه گلدان‌ها هم قرار بگیره، باید باز هم روی سطح آب بایستد.
      اگر در ظرف هم کامل بسته باشه، رطوبت محیطی بشدت بالا رفته و باعث گسترش شدید آلودگی قارچی و کپک و بیماری‌های مختلف می‌شود.
      با تشکر

    1. سلام
      در خدمتتون هستم
      بفرمایید
      در صفحه تماس با من مورد خودتون رو مطرح کنید
      مکان، امکانات و حدود سرمایه گذاری
      با تشکر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

CAPTCHA *