زراعت نوین -3- بامبو (طلای سبز، قسمت اول)

بامبو، طلای سبز ناشناخته (قسمت اول)

منابع طبیعی سالم و تامین مواد غذایی از مشکلات اساسی آینده بشریّت است که می‌توان آنرا با حفاظت از محیط زیست و بهره برداری صحیح و کنترل شده از آن، حمایت نمود. این حمایت نیاز به تحقیق و پژوهش و صرف بودجه برای یافتن گیاهانی جدید و چند منظوره و جایگزین کردن یا افزودن آن به تناوب زراعی یا معرّفی به بخش جنگل دارد.

گیاه بامبو با داشتن شرایطی ویژه و استثنایی (چون سریع الرّشد بودن، کنترل انواع فرسایش‌ها، کاربردهای وسیع و متنوع و چند منظوره بودن) این فرصت را دارد که به تناوب گیاهان زراعی و مدیریت جنگل وارد شده و جهت بهره برداری و استفاده اقتصادی از آن به صنایع مختلف معرفی گردد.

جنگل بامبو، کیوتو ژاپن

حفاظت محیط زیست، از مسایل جهانی است که در حال حاضر و در آینده، خط مشی اصلی و تعیین کننده اکثر کشورهای توسعه یافته خواهد بود و کشورهای در حال توسعه ناگزیر از مدنظر قرار دادن مقرّرات لازم الاجرای آن هستند تا از آلوده شدن محیط زیست در آینده که سلامت جوامع بشری را به گونه‌ای فاجعه آمیز به مخاطره خواهد افکند، جلوگیری بعمل آید. بدیهی است که کشورهایی پیشتاز و موفق خواهند بود که تکنولوژی صنایع مختلف و فرایندهای تولیدی مورد نیاز خود را سریعتر و بهتر از دیگر کشورها با این خط مشی جهانی منطبق نموده باشند یعنی، با مدیریت قاطع و برنامه‌ریزی شده بتوانند منابع طبیعی خود را محافظت کرده تا از آن به طور صحیح و کنترل شده بهره برداری نمایند.

کشورهای توسعه یافته و صنعتی، سرمایه گذاری هنگفتی در موارد زیر انجام داده‌اند:

  • تکنولوژی بازیافت زباله‌ها و مواد زائد و استفاده مجدد از آنها.
  • احیاء و جلوگیری از به هدر رفتن منابع طبیعی تجدید شونده در سطوح بین المللی.
  • راههای صرفه جویی در انرژی و استفاده از منابع انرژی‌های بی‌ضرر و کم خطر به جای منابع و سوختهای آلوده کننده که دارای عوارض جانبی و یا خطرناکی هستند.
  • کاربرد مصالح و موادی که قابل بازگشت به محیط و چرخه های اکولوژیک باشند.
برای مطالعه اطلاعات نحوه تکثیر و جنگل‌کاری بامبو، کلیک کنید.

کشورهایی که توان اجرای چنین برنامه‌های را در جهت اصلاح محیط زیست خود نداشته باشند، با مشکلات جبران ناپذیری دراین زمینه روبرو خواهند شد که خالی از خطر نیست.

بامبوها از خانواده علوفه‌ها (گراس یا گرامینه یا گندمیان) هستند که در زیر خانواده Bambusoideae قرار دارند (در فارسی به آن خیزران یا نی هندی گویند، واحد شمارش آن خِیزَرانه و خِیازَر نیز جمع آن است). گرچه بامبوها در اندازه های متفاوت از کوچک گلدانی و حتّی به صورت چمن وجود دارند، ولی تعداد زیادی از گونه‌های آن بلند، قطور و دارای خصوصیّات درخت و درختچه‌ای هستند. ساقۀ آنها گاهی پیچیده و گاهی مستقیم و بلند است. دارای جوانه اوّلیه و فاقد رشد ثانوی بوده در نتیجه قطر نهایی ساقه از ابتدا مشخص است و گیاه بعد از ظهور جوانه، افزایش قطر نخواهد داشت.

جنگل بامبو، فرانسه

بامبو گیاهی است دائمی با ساقه چوبی و تو خالی که در فواصل مختلف دارای بند یا گره است که از هر بند آن شاخه جدیدی می‌روید. بامبو را (علف قد کشیده) نیز می‌نامند زیرا ارتفاع بعضی از گونه‌های آن به بیش از 40 متر میرسد.

بامبو در مناطق حارّه‌ای، نیمه حارّه‌ای و حتی معتدل و هر منطقه‌ای که عوامل اکولوژیکی مساعد باشد، می‌روید. بامبو در خط کمربندی هندوستان، ژاپن، چین، جنوب شرقی آسیا، آفریقا، استرالیای جنوبی، ایالات متحده امریکا، شیلی و آرژانتین می‌روید ولی در کانادا، اروپا و روسیه وجود ندارد. بطور خلاصه تا عرض جغرافیایی 40 درجه شمالی و 47 درجه جنوبی و در محدوده دمایی 50 تا 10- درجه سانتیگراد می‌روید.

نقشه پراکنش بامبو در دنیا، 2010

بامبو نسبت به خشکسالی و سیلاب متحمّل است،